News

CPLF-congres 2019 Jeruzalem: Trauma, psychic space, genocide.

28.11.2019

Het volgende CPLF-congres gaat door te Jeruzalem van 21 tot 24 mei 2020 met als onderwerp Trauma, psychic space, genocide

Zoals steeds wordt het congres opgebouwd rond twee klinisch-theoretische papers, ditmaal door Eva Weill (Parijse Psychoanalytische Vereniging) en Viviane Chetrit-Vatine met Michel Granek (Israëlische Psychoanalytische Vereniging). Daarnaast zijn er verschillende eminente sprekers uit andere disciplines, oa. film, literatuur, Weissman Institute, geschiedenis en diplomatie, uitgenodigd om de evolutie van de psychoanalytische theorie in de context van Israël te bespreken.

 Gelieve in bijlage registratieformulier, programma, voorstelling van het congres, praktische en culturele informatie te vinden.

I would like to draw the attention to a fact  : A SIMULTANEOUS TRANSLATION will take place throughout the Congress in the THREE LANGAGES: FRENCH, HEBREW, ENGLISH.

We will receive several guests who are not psychoanalysts and we will organize two forums to debate about the particularities of the practice and the developpement of the theory of psychoanalisis in the context of Israël.

– Daniel Zajfman, Weissman Institute director

 Christina Von Braun, Professor of Cultural Studies, Filmmaker

– Rav Daniel Epstein, Ph.D., writer, Professor Tel Aviv Institute of Psychoanalysis, Matan College of Jerusalem.

– Amos Gitaï, filmmaker director

– Avraham B. Yehoshua, Novelist, Professor of Comparative Literature

– Elie Barnavi, Historian, Diplomat, Scientific Advisor to the Museum of Europe

 

En savoir plus

FREUD Toneelhuis, Antwerpen, november 2019.

26.11.2019

Recensie: Christine Franckx

Deze wereldcreatie door regisseur Ivo Van Hove, directeur van Internationaal Toneelgezelschap Amsterdam, in coproductie met het Antwerps theatercollectief FC Bergman trok meteen volle zalen zowel in Amsterdam als in het Toneelhuis te Antwerpen. Het stuk boeit immers op vele manieren en op verscheidene niveaus. Vooreerst omwille van de interessante historische waarde van het toneelstuk: Ivo Van Hove regisseerde immers een onuitgegeven tekst van Jean-Paul Sartre over Sigmund Freud, in 1958 geschreven als filmscenario op vraag van John Huston.

De film over Freud, The Secret Passion kwam er in 1962, doch niet op scenario van Sartre omwille van onenigheid met Huston, die eerder een detective-genre voor ogen had: de jonge Freud in de periode voor de ontdekkingen van de psychoanalyse, Sigmund als held en avonturier.

Le Scénario Freud werd na de dood van Sartre gevonden tussen zijn documenten en voor het eerst uitgegeven in 1984.

Een ander belangrijk aspect van dit toneelstuk betreft de verrassende interpretatie van de jonge Sigmund Freud door de Franse scenarist. Sartre, van wie men voornamelijk de existentialistische visie op persoonlijke zelfbeschikking en menselijke handelingsvrijheid kent, werd niettemin danig door het personage ‘Freud’ gegrepen en zette een overtuigend pleidooi neer voor de onbewuste drijfveren van het psychisch lijden.

Sartre’s Freud is namelijk een getormenteerd personage die eenzaam, vertwijfeld en oprecht in zijn zoektocht naar de waarheid alles op het spel zet, vriendschappen, liefde, professionele en academische erkenning. Men beleeft in het stuk de persoonlijke evolutie van de jonge Freud die eerst driest en alwetend, wat hautain, het aanbod van Meynert om de leerstoel neuroanatomie aan de Universiteit van Wenen van hem over te nemen afwijst omdat hij zijn zinnen heeft gezet op een studieverblijf bij Charcot in Parijs. We worden getuige gemaakt van de verstrekkende gevolgen die de inzichten in Parijs hebben gebracht. Freud zal immers zijn kijk op de neurose, tot dan als een neurologisch syndroom beschouwd, ingrijpend veranderen en seksuele traumatisering tijdens de kindertijd als de basis van de hysterische symptomatologie vooropstellen. Sartre verweeft de complexiteit van deze ontdekking, tegelijk het postulaat van het onbewuste, doorheen de verschillende relaties van Freud, het sociale impact van seksuele benadering van kinderen door volwassenen, de rol van de infantiele seksualiteit bij zijn patiënten en tenslotte het inzicht in het eigen oedipuscomplex.

De rode draad door het verhaal mag misschien wel de relatie van Freud met zijn innerlijke vader zijn, verbeeld in de verschillende vaderfiguren (Meynert, Charcot, Breuer, Fliess) en de abusieve/afwezige vaders van zijn hysterische patiënten, die hem uiteindelijk helpen in het reine te komen met zijn echte vader. De vernedering van zijn Joodse vader in een tijdperk van opkomend antisemitisme had een beeld van zwakte nagelaten wat de matuur geworden Sigmund in zichzelf kan herstellen. De dood van Jacob Freud is dan ook een ontroerend moment op het einde van het stuk, maar ook de nadruk op de Joodse kwesties van vervolging, haat en progroms doorheen de verhaallijn.

Martha, op toneel gezet als een verleidelijke en sensuele jonge vrouw, blijft ondanks alle tegenkanting en ontgoochelingen hààr Freud door en door steunen. Ze is zijn toeverlaat en de enige die hem niet in de steek laat als Meynert, Breuer en Fliess zich van hem afkeerden. Misschien wel een voorstelling door Sartre, en nu door Ivo Van Hove, van Freud’s verlangen naar een meer zelfbewuste en geëmancipeerde levenspartner.

Zou dit toneelstuk ook een emancipatie-boodschap in zich houden ivm de bevrijding van de vrouwelijke seksualiteit? De behandeling, nog voornamelijk door middel van hypnose, van de vrouwelijke patiënten in het werk heeft alleszins dat oogpunt: hen bevrijden uit de ketenen van de verdringing van seksuele impulsen.

Voor wie bekend is met de geschriften van Freud over hysterie, met name de met Joseph Breuer gepubliceerde Studien über Hysterie (1895), en met de briefwisseling tussen Freud en Wilhelm Fliess is dit toneelstuk een herontdekking, al wordt er vaak een loopje genomen met de feitelijkheden van de casussen. Mogelijks werd er een fictief personage gecreëerd, Cäcilie M., waarin verschillende ziektegeschiedenissen gecondenseerd worden: Dora, Anna O., Miss Lucy,..

De interpretatie door de acteurs vond ik minder geslaagd: zo is Freud een jonge, blonde knul met oorbel, die weinig oproept van het beeld dat we ons van de jonge Joodse arts in het 19de eeuwse Wenen voorstellen. Wellicht is deze keuze op zich ook beïnvloed door JP Sartre en Ivo Van Hove die een meer hedendaagse verpersoonlijking van de jonge Sigmund op de planken wilden zetten en zo het universele karakter van het menselijke conflict naar waarheidsstreven dichterbij konden brengen.

Er wordt naar mijn gevoel teveel geroepen en geschreeuwd, gerend en geraasd door de spelers, waardoor de diepgang van het stuk wat naar de achtergrond dreigt te verschuiven. Het schrijven van een recensie is een goede oefening om rustiger het werk opnieuw te bezoeken en de verschillende thema’s meer coherent en klaarder te gaan inzien.

De vormgeving zou ik dan weer geslaagd noemen. Zo worden de verschillende leefcontexten van Freud-voor-1900 samen gebracht in één ruimte, die zowel de private ruimte van Freud voorstelt als zijn studiekamer, een fin-de-siècle Weens salon, de therapiekamer, de ontmoetingsruimte voor collega’s, scène voor virulent antisemitisme. De hypnose-séance doet wat denken aan een hocus-pocusscène van een magiër en lijkt dan weer wat stuntelig.

Het is spijtig dat er slechts een beperkt aantal voorstellingen gespeeld werden, want dit toneelstuk zou een ruimer theaterpubliek moeten kunnen bereiken. De gelaagdheid van het verhaal, de historische betekenis van onderwerp en tekst, de confrontatie met eigentijdse thema’s zoals racisme en intolerantie voor non-conformisme, de illustratie van de moeizame weg van het compromisloos vechten voor de waarheid,  het volstrekte respect voor de psychisch zieke medemens, het belang van de therapeutische relatie in het behandelkader,.. dit alles wordt met dit stuk goed onder de aandacht gebracht.

En savoir plus

A propos du rapport du KCE sur « l’organisation des soins de santé mentale pour les adultes en Belgique »

26.10.2019

A propos du rapport du KCE sur « l’organisation des soins de santé mentale pour les adultes en Belgique » octobre 2019

Les professionnels du soin en santé mentale avaient été invités par le Centre fédéral d’expertise des soins de santé (KCE) à participer à une enquête en ligne début 2019. Le format rendait difficile voire impossible la réponse à des questions complexes. C’est pourquoi un petit groupe de psychanalystes a rencontré à la Maison de la SBP Patriek Mistiaen, le chercheur principal chargé de l’enquête, pour une discussion plus nuancée autour des thèmes proposés.

Nos interrogations concernant cette enquête se retrouvent dans les conclusions et dans certaines des recommandations du rapport. Celui-ci ne prend pas position sur les contenus et les formes que peut prendre le soin psychique. Il met en avant le manque de données précises et fiables sur les besoins en santé mentale ainsi que sur les possibilités de soin accessibles à la population.

La question de l’enregistrement de données épidémiologiques est ouverte, c’est une préoccupation constante des services de soin en santé mentale et elle nécessite aussi une mise au travail de la SBP si nous voulons que les soins psychanalytiques restent accessibles aux patients en institution comme en privé. La confidentialité est au cœur de nos préoccupations, l’utilisation de moyens numériques comme e-health met à mal l’éthique de notre travail et peut entraver les processus thérapeutiques pour nos patients. Comment garder la possibilité de travailler et développer la psychanalyse dans ce contexte sociétal qui favorise la souffrance psychique et qui rend cette pensée si nécessaire ?
Il est intéressant que ce rapport pointe la nécessité de continuité de soins, de temps de concertation, de nécessité de prendre en compte aussi le versant social sans trop formaliser une organisation rigide pour les soins en santé mentale. Mais en parcourant la liste des recommandations, c’est encore et toujours la nécessité du financement de ces soins qui est renvoyé aux décideurs politiques.

Pour en savoir plus allez sur la page https://kce.fgov.be/fr/organisation-des-soins-de-sant%C3%A9-mentale-pour-les-adultes-en-belgique

En savoir plus

Tijdschrift voor Psychoanalyse

18.09.2019

Het herfstnummer van het Tijdschrift voor Psychoanalyse en haar toepassingen verschijnt op 17 september.

Click here to go to the website of the Tijdschrift

En savoir plus

Overlijden van Guy Waterplas

04.04.2019

Monsieur le Docteur Guy Waterplas

(9 octobre 1948 – 1er avril 2019)

Met droefheid in het hart, kondigen we het vroegtijdige verlies aan van een kostbare vriend, een trouwe collega van de Nederlandstalige groep te Kortenberg. Guy was psychiater, toegewijd aan de psychoanalyse en het Tijdschrift voor Psychoanalyse, wat hij gedurende vele jaren ondersteund heeft. Na een ernstige ziekte van korte duur, is hij overleden op 1 april 2019, hij was 70 jaar. We zullen hem erg missen.

En savoir plus

Remise du Prix Maurice Haber 2018

28.11.2018

Le Prix Maurice Haber 2018 a été remis à Luc Magnenat pour son article “L’environnement non humain de Searles, revisité à la lumière de la théorie de la pensée de Bion et à l’ombre de la crise environnementale” paru dans le numéro 69 de la RBP.

Retrouvez la remise du prix en vidéo et la réponse de l’auteur ici

En savoir plus

Welkom op psychoanalyse.be

22.11.2018

Het portaal psychoanalyse.be kwam tot stand door het samenvoegen van teksten en informatie betreffende de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en de Revue Belge de Psychanalyse.

U treft er een breed gamma aan van psychoanalytisch relevante onderwerpen. Dit portaal richt zich zowel tot professionelen als tot een groter publiek met interesse voor de psychoanalytische benadering.

De professionelen vinden in de agenda het aanbod van wetenschappelijke activiteiten die door de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse en/of haar leden worden georganiseerd, actuele onderwerpen en documentatie (wetenschappelijke publicaties, essays, cultureel nieuws, videos, geluidsfragmenten, enz), artikelen gepubliceerd in de Revue Belge de Psychanalyse, informatie over de opleiding tot psychoanalyticus, informatie over het huren van een lokaal in het Huis van de Psychoanalyse enz.

Het grote publiek kan er informatie vinden over de analytische praktijkvormen en een lijst van de psychoanalytici in de buurt.

De leden vinden in de ruimte voor leden interne documenten aangaande de Belgische Vereniging voor Psychoanalyse.

Een aangenaam bezoek gewenst!

Christine Franckx, Voorzitter Belgische Vereniging voor Psychoanalyse
Jean-Paul Matot, Directeur revue Belge de Psychanalyse

En savoir plus

Baudouin de Lantsheere 1942-2018

01.05.2018

La Société Belge de Psychanalyse a la profonde tristesse d’annoncer le décès de

 

Monsieur

Baudouin de Lantsheere

 

Médecin psychiatre, psychanalyste (SBP)

Médecin Capitaine-Commandant de réserve

 

né à Woluwe-Saint-Lambert le 14 décembre 1942, décédé à Uccle le 21 avril 2018.

En savoir plus

Baudoin Delahaye 1941-2018

La Société Belge de Psychanalyse a la très grande tristesse d’annoncer le décès de

 

Monsieur Baudoin Delahaye

(1941 – 2018)

Psychanalyste (Société Belge de Psychanalyse)
Docteur en médecine et psychiatre

(Photo: Baudoin Delahaye en 1992 à Vienne

devant le Pavillon de la Sécession)

En savoir plus