Deze reeks seminaries onderzoekt dit jaar hoe geweld en trauma zich bij de mens uiten. Geweld is lang niet altijd uitsluitend negatief; het kan ook een poging zijn om te overleven, zichzelf te beschermen of het zelfbeeld te herstellen. Maar het kan eveneens destructief worden, stil of tegen zichzelf gericht. Of het nu gaat om de tiener die zich terugtrekt uit de wereld, de vluchteling die onmogelijke rouwprocessen moet doorlopen, of de baby wiens agressiviteit aanvankelijk slechts een levensdrift is: elke situatie onthult een ander gezicht van psychisch lijden.
Hoe kunnen we dit geweld dan verwelkomen, zodat het zich kan ontvouwen en transformeren tot een ruimte voor gesprek, verwerking en overdracht? Aan de hand van thema’s als geld, ballingschap, vroege relaties, de adolescentaire crisis en horrorfilms onderzoeken we hoe de menselijke psyche omgaat met wat haar raakt.
We zullen stilstaan bij het narcistische onbehagen van onze tijd, de tirannie van het Ik-ideaal die door sociale media alleen maar wordt versterkt, evenals bij het meer onzichtbare geweld van het incestuele, die “stille moordenaar” die relaties ondermijnt zonder ooit het incesttaboe te overschrijden. Geld, dat nochtans een stap vooruit betekent in de symbolisering, kan in de therapie de drager worden van onbewuste handelingen en weerstanden. Ten slotte zullen we zien hoe literatuur en horrorfilms erin slagen vorm te geven aan onze meest vormeloze angsten, en hoe de psychoanalyse licht kan werpen op de aantrekkingskracht die autoritaire regimes of oorlogsverwoestingen op de massa uitoefenen.
Elk seminarie zal vanuit een klinisch perspectief licht werpen op de vraag waar geweld vandaan komt, wat het betekent en hoe psychisch werk kan bijdragen aan de transformatie ervan. Het doel is geweld te beschouwen als een – vaak pijnlijke, soms paradoxale – uitdrukking van onze gekwetste menselijkheid. Aan de hand van kunstwerken, klinische situaties en psychoanalytische concepten hoopt deze reeks stof tot nadenken te bieden over de verborgen wortels van onze destructiviteit, maar ook over onze mogelijkheden om die te verwerken. Door geweld te leren herkennen als een betekenisvolle taal, kunnen we er anders op reageren dan door het te vermijden of ons terug te trekken. We kijken ernaar uit u te ontmoeten en samen verder te werken.
Sylviane Baert
Foto : Max La Rochelle