Freud, l’individu et le groupe : Hier et aujourd’hui

Carels, Nicole - Gauthier, Jean-Marie

1995-10-01

Résumé

Ce texte tente, à partir des écrits "sociologiques" de Freud, de montrer quelles furent les conceptions de celui-ci à l'égard des groupes et de la question du lien social. L'épistémologie "naturelle" de Freud doit autant à sa structure psychique personnelle qu'à sa formation intellectuelle qui fut aussi celle d'une époque historique déterminée. C'est de cette manière que cette interrogation à partir du groupe, permet d'approcher au plus près les présupposés de base et les limites implicites de la métapsychologie freudienne construite sur le modèle de l'individualité de la destinée psychique. Dans un deuxième temps, à la lumière du renouvellement épistémologique actuel mais aussi des mouvements de crise sociale qui sont les nôtres, les auteurs réinterrogent ces conceptions freudiennes, ce qui ne va pas sans poser quelques questions aux pratiques et théories actuelles de la psychanalyse.

Samenvatting

Uitgaande van de "sociologische" artikels van Freud wordt geprobeerd een licht te werpen op Freud's opvattingen over groepen en over sociale bindingen.

De "natuurlijke" epistemologie van Freud is zowel schatplichtig aan zijn persoonlijke psychische structuur als aan zijn intellectuele vorming die natuurlijk beïnvloed werd door het historisch tijdperk waarin hij leefde.

AIs we op die manier te werk gaan, kunnen we, doorheen onze studie van zijn opvatting over groepen, een nauwkeuriger zicht krijgen op de basisveronderstellingen en de impliciete begrenzingen van de freudiaanse metapsychologie. Deze laatste is eigenlijk opgebouwd volgens het model van de individualiteit van iedere psychische lotsbestemming.

In tweede orde worden deze freudiaanse opvattingen kritisch doorgelicht aan de hand van de actuele vernieuwingsbeweging in de epistemologie en de sociale crisisopstoten eigen aan onze tijd. Dit leidt als van zelf tot het formuleren van enkele vragen over de huidige psychoanalytische theorie en practijk.

Summary

Starting from Freud's "sociological" writings this text tries to show how he conceptualised groups and the question of social bonding. Freud owed his "natural" epistemology as much to his personal psychic structure as to his intellectual training which was also that of a precise historical period. This is how this investigation originating in the group allows the closest approach to the basic presuppositions and the implicit limits of freudian metapsychology based upon the model of individual psychic destiny. At a later stage, in the light of contemporary epistemological renewal and of the movements of social crises which belong to our time, the authors re-examine these Freudian concepts, which cannot be done without raising some questions concerning present-day psychoanalytical theory and practice.